Realizacja zadań z dziedziny kultury, turystyki i ochrony zabytków nabiera nowego wymiaru w kontekście członkowstwa Polski w Unii Europejskiej. Jako kraj nowoprzyjęty do Wspólnoty, Polska korzysta z pomocy strukturalnej w wymiarze finansowym. Kwalifikując się do obszarów pomocy wspólnotowej Celu 1, zakładającego promocję rozwoju i dostosowań strukturalnych regionów słabiej rozwiniętych, gdzie PKB per capita nie przekracza 75% średniej unijnej, regiony w Polsce (województwa) mogą ubiegać się o środki finansowe z funduszy strukturalnych, w tym z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Ma on udział w finansowaniu prorozwojowych inwestycji m.in. w sektorze małej i średniej przedsiębiorczości, w sektorze turystyki i kultury, łącznie z ochroną dziedzictwa kulturowego i naturalnego, pod warunkiem tworzenia nowych i trwałych miejsc pracy. Jedną z głównych zasad funkcjonowania pomocy strukturalnej jest programowanie rozwoju, rozumiane jako wieloletni proces organizacji, podejmowania decyzji i finansowania zaprojektowanych działań we współpracy Państwa Członkowskiego z Unią Europejską.
Narodowa Strategia Spójności (Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia) 2007-2013 wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie” (NSRO), określa krajowe priorytety i obszary, na które zostaną przeznaczone środki UE i krajowe oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007–13. NSRO będą realizowane przy pomocy Programów Operacyjnych (PO), zarządzanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oraz Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO), zarządzanych przez samorządy województw.
Planowany podział funduszy strukturalnych w układzie poszczególnych programów operacyjnych wygląda następująco: 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – 26,8% całości środków (ok. 15,9 mld euro); PO Rozwój Polski Wschodniej – 3,6% całości środków (ok. 2,2 mld euro); PO Infrastruktura i środowisko – 35,7% całości środków (ok.. 21,3 mld euro); PO Kapitał ludzki – 13,7% całości środków (8,1 mld euro); PO Konkurencyjna gospodarka – 11,7% całości środków (7 mld euro); Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – 1% całości środków (ok. 0,6 mld euro); PO Pomoc techniczna - 0,4% całości środków (0,2 mld euro). Nowa perspektywa finansowa UE na lata 2007-2013 tworzy wielką, oczekiwaną szansę rozwoju kraju, sprzyjając tym podmiotom, które są gotowe skorzystać ze wsparcia strukturalnego.
W ramach wymienionych programów operacyjnych oraz innych instrumentów finansowych np. Europejskiego Obszaru Gospodarczego/ Norweskiego Mechanizmu Finansowego będą prowadzone nabory wniosków o dofinansowanie projektów.
W Małopolsce wielkość środków na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego przewiduje się na poziomie ok. 1, 147 mld Euro. Ponadto będzie można ubiegać się o dotacje z sektorowych Programów Operacyjnych; szacowana wielkość środków, która może przypaść podmiotom z Małopolski to ok. 2 mld Euro.
Małopolski Regionalny Program Operacyjny należy postrzegać jako podstawowy dokument operacyjny służący realizacji polityki rozwoju regionu, w tym sektora kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
W MRPO – w działaniach 3.2., 3.3., 5.2. przewidziano ponad 106 mln euro na wsparcie projektów z dziedziny kultury i ochrony zabytków.
Szacuje się, iż z uwzględnieniem możliwych do pozyskania środków z działań 6.1. i 6.2. w/w kwota może wzrosnąć do poziomu 113 mln euro.
W perspektywie rozwoju Małopolski 2015, podmioty sektora kultury i dziedzictwa kulturowego stają przed szansą wykorzystania szerokich możliwości poprawy kondycji małopolskiej kultury - w aspekcie kapitału ludzkiego, kapitału rzeczowego i infrastruktury - a także wypracowania nowej perspektywy trwałego rozwoju.
Priorytet 3. Turystyka i przemysł kulturowy
Dofinansowanie projektów planuje się poprzez dwa działania w trybie konkursowym:
3.2. ROZWÓJ PRODUKTU DZIEDZICTWA KULTUROWEGO
Schemat A. Dziedzictwo kulturowe i rewaloryzacja układów przestrzennych
25,6 mln euro dla projektów w zakresie
- inwestycji w ochronę i ekspozycję zabytkowych obiektów i zespołów kulturowych, ruchomych i nieruchomych, mających na celu przywrócenie ich dawnej świetności, podjęcie niezbędnych kroków w celu uniknięcia ich degradacji w przyszłości oraz publiczne udostępnienie dla celów turystycznych.
3.3. INSTYTUCJE KULTURY
Łącznie 29 mln euro, w tym:
Schemat A. Rozwój infrastruktury kulturalnej:
20,3 mln euro dla projektów w zakresie
Inwestycje dotyczące zarówno istniejących, jak i nowych obiektów, wyposażenie istniejących i nowych obiektów publicznej infrastruktury kulturalnej przyczyniającej się do aktywnego udziału społeczeństwa w kulturze.
Preferowane będą przedsięwzięcia związane z zaangażowaniem nowoczesnych technologii. Jako część szerszego projektu przewiduje się również wsparcie działań prezentujących ofertę kulturalną Beneficjenta przez Internet, w tym sprzedaż oferty on-line.
Na wsparcie liczyć mogą m.in. biblioteki – z wyłączeniem pedagogicznych, dla których wsparcie zostało przewidziane w 1 Osi Priorytetowej, muzea, teatry, centra kultury, inne obiekty i otwarte przestrzenie służące celom kulturalnym (projekty w celu zwiększenia atrakcyjności regionu, a więc mające znaczenie ponadlokalne).
Schemat B. Organizacja imprez kulturalnych o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym:
8,7 mln euro dla projektów
związanych z organizacją imprez kulturalnych o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym, w szczególności festiwale, targi w obrębie sfery kultury, wystawy i przeglądy form artystycznych.
Priorytet 5. Krakowski Obszar Metropolitalny
Dofinansowanie projektów planuje się poprzez działanie
5.2. Umocnienie europejskiej pozycji KOM i rozwój funkcji metropolitalnych
Przyjęto tryb pozakonkursowy właściwy dla indywidualnych projektów kluczowych wybieranych przez Zarząd Województwa Małopolskiego
45,73 mln euro ( + 6,37 mln euro - rezerwa) dla projektów w zakresie
- inwestycji w infrastrukturę kulturalną (w tym w obiektach dziedzictwa kulturowego).
Priorytet 6. Spójność wewnątrz-regionalna
Dofinansowanie projektów planuje się poprzez dwa działania w trybie konkursowym:
6.1. ROZWÓJ MIAST
61,9 mln euro dla zintegrowanych projektów na rzecz rewitalizacji obszarów miejskich, w tym w zakresie:
obiektów infrastruktury kulturalnej o znaczeniu lokalnym, w ramach programów rewitalizacji (alokacja do ustalenia)
6.2. ROZWÓJ OBSZARÓW WIEJSKICH Schemat B. Infrastruktura społeczna
25,9 mln euro dla projektów typowych dla infrastruktury społecznej:
Budowa, przebudowa, rozbudowa i modernizacja (wyłącznie jako koszt inwestycyjny) obiektów infrastruktury społecznej (z wyłączeniem opieki zdrowotnej oraz opieki społecznej) w tym:
obiektów infrastruktury kulturalnej o znaczeniu lokalnym (wartość inwestycji w obiekt infrastruktury kulturalnej nie może przekroczyć 1 000 000 PLN – inwestycje o większej wartości – Działanie 3.3.)
Lista indywidualnych projektów kluczowych z dziedziny kultury i ochrony zabytków w MRPO 2007-2013
Dofinansowanie w ramach Działania 5.2. Umocnienie europejskiej pozycji KOM i rozwój funkcji metropolitalnych:
1. Rewaloryzacja i adaptacja budynku Muzeum Armii Krajowej przy ul. Wita Stwosza 12 w Krakowie
Wartość zadania w latach 2007-2011 – 9,99 mln euro, w tym z UE = 8 mln euro.
2. Budowa Muzeum Tadeusza Kantora oraz siedziby Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora „Cricoteka” przy ul. Nadwiślańskiej w Krakowie
Wartość zadania w latach 2007-2011 – 8,097 mln euro, w tym z UE = 7 mln euro.
3. Budowa "Małopolskiego Ogrodu Sztuki" przy ul. Rajskiej 12 w Krakowie
Wartość zadania w latach 2007-2013 – 9,55 mln euro, w tym z Unii Europejskiej = 8 mln euro.
4. Technologia teatru muzycznego w budynku Opery Krakowskiej
Wartość zadania w latach 2007-2008 – 8,96 mln euro,w tym z UE = 7,62 mln euro.
5. Budowa Lotniczego Parku Kulturowego w Krakowie, w tym Gmachu Głównego Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
Wartość zadania w latach 2007-2013 - 10 mln, w tym UE = 8,5 mln euro.
6. Utworzenie Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
Wartość zadania w latach 2007-2010 – 12,81 mln, w tym UE = 6.61 mln euro
7. Remont konserwatorski, modernizacja obiektu Pałac „Pod Krzysztofory”
- głównej siedziby Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (jako projekt rezerwowy Dz. 5.2).
Wartość zadania w latach 2008-2012 – 7,49 mln, w tym UE = 6,36 mln euro.